مهریه عندالاستطاعه – مهریه به عنوان یکی از مهم ترین ارکان عقد نکاح در نظام حقوقی ایران، همواره از جنبه های مختلف مورد توجه قرار گرفته است. امروزه علاوه بر تعیین میزان مهریه، نوع مهریه و شرایط وصول آن نیز اهمیت زیادی پیدا کردهاند.
یکی از انواع مهریه که در سال های اخیر مورد توجه خانواده ها قرار گرفته، مهریه عندالاستطاعه است. اما این نوع مهریه چه تفاوتی با سایر انواع مهریه دارد؟ شرایط مطالبه آن چگونه است؟ چه مزایا و معایبی دارد؟ در ادامه به تمامی این سؤالات با زبانی ساده و قانونی پاسخ دادهایم.
مهریه عندالاستطاعه چیست؟
مهریه عندالاستطاعه به مهریه ای گفته می شود که پرداخت آن منوط به استطاعت مالی مرد است. به بیان ساده تر، در این نوع مهریه، زن تنها در صورتی می تواند آن را از شوهر مطالبه کند که بتواند ثابت کند مرد توانایی پرداخت آن را دارد.
عبارت “عندالاستطاعه” در زبان عربی به معنای “در صورت توانایی” است. این شرط به نوعی تعلیق در پرداخت محسوب می شود؛ یعنی پرداخت مهریه، وابسته به تحقق شرط استطاعت مالی مرد است.
تفاوت اساسی با مهریه عندالمطالبه
برای درک بهتر مهریه عندالاستطاعه، لازم است آن را با مهریه عندالمطالبه مقایسه کنیم:
| ویژگیها | مهریه عندالاستطاعه | مهریه عندالمطالبه |
|---|---|---|
| شرط پرداخت | در صورت داشتن توانایی مالی | بدون هیچ شرطی، هر زمان زن بخواهد |
| اثبات | زن باید اثبات کند مرد استطاعت دارد | مرد باید اثبات کند توانایی پرداخت ندارد |
| مسئولیت اثبات با | زن | مرد |
| پیگیری حقوقی | دشوارتر | ساده تر |
| ریسک برای مرد | کمتر | بیشتر |
| معمولاً مورد استفاده | در مهریه های سنگین یا توافقی | در مهریه های متعارف و عرفی |
نحوه مطالبه مهریه عندالاستطاعه
اگر زن بخواهد مهریه عندالاستطاعه را مطالبه کند، باید مراحل زیر را طی کند:
- ثبت دادخواست در دادگاه خانواده
زن باید دادخواستی مبنی بر مطالبه مهریه عندالاستطاعه تنظیم و به دادگاه خانواده تقدیم کند.
- اثبات استطاعت مالی شوهر
در این مرحله، زن موظف است که با ارائه مدارک و مستندات کافی توانایی مالی شوهر را برای پرداخت مهریه اثبات کند. برخی از روش های اثبات استطاعت مالی عبارتند از:
– ارائه فیش های حقوقی یا درآمد مرد
– گزارش گردش حساب بانکی یا داراییهای بانکی
– استعلام دارایی های غیر منقول (ملک، زمین و…)
– شهادت شهود
– سابقه شغلی و منابع درآمدی
در صورتی که زن نتواند این موضوع را اثبات کند، دادگاه حکم به رد دادخواست خواهد داد یا آن را تا اثبات استطاعت متوقف می سازد. برای مشاوره با بهترین وکیل مهریه در تبریز کلیک نمایید.
آثار حقوقی مهریه عندالاستطاعه
مهریه عندالاستطاعه تعهد مطلق نیست: یعنی برخلاف مهریه عندالمطالبه که مرد در هر حال موظف به پرداخت است، در مهریه عندالاستطاعه فقط در صورت اثبات توان مالی ملزم به پرداخت است.
راه حل فرار از زندان مهریه برای برخی مردان: یکی از دلایل محبوبیت این نوع مهریه، کاهش ریسک حقوقی و مالی برای مردان است. زیرا اگر استطاعتی وجود نداشته باشد، دادگاه نمی تواند حکم به جلب یا زندان بدهد.
غیرقابل اجرا در اداره ثبت: چون این نوع مهریه منوط به استطاعت است، نمی توان آن را مانند مهریه عندالمطالبه از طریق اداره ثبت اجرایی کرد. حتماً باید از طریق دادگاه اقدام شود.
مزایا و معایب مهریه عندالاستطاعه
✅ مزایا
کاهش تنش های مالی در آغاز زندگی مشترک
حمایت از مردان در برابر مهریه های سنگین
کاهش سوء استفاده های احتمالی از مهریه
تشویق به ازدواج در شرایط اقتصادی سخت
❌ معایب
بار اثبات بر عهده زن است؛ اثبات استطاعت دشوار است.
طولانی شدن روند دریافت مهریه
عدم امکان توقیف اموال یا استفاده از اجرای ثبت
امکان فرار برخی مردان از پرداخت با مخفی کردن اموال
نکات مهم حقوقی و کاربردی
حتماً عبارت “عندالاستطاعه” باید در سند رسمی ازدواج درج شده باشد. اگر فقط شفاهی توافق شده باشد، ارزش قانونی ندارد. هم چنین زوجه نمی تواند به اجرای ثبت مراجعه کند. تنها راه مطالبه مهریه، دادگاه خانواده است. در صورت رد دادخواست، زن می تواند با جمع آوری مدارک جدید، مجدداً اقدام کند.
مهریه عندالاستطاعه در صورت فوت زوج هم قابلیت مطالبه دارد، اما باز هم استطاعت وراث بررسی می شود. اگر زن توانایی مالی مرد را اثبات کند، امکان صدور حکم توقیف اموال وجود دارد.
نتیجهگیری
مهریه عندالاستطاعه نوعی توافق هوشمندانه برای کاهش فشارهای مالی زوجین در ابتدای زندگی مشترک است. در این نوع مهریه، بار اثبات استطاعت مالی بر دوش زن است و بدون اثبات آن، مرد تعهدی به پرداخت ندارد. در نتیجه، اگر چه این نوع مهریه برای مردان مزایایی دارد، اما زنان باید با دقت و آگاهی آن را بپذیرند و تبعات حقوقی اش را به خوبی بشناسند.
در هر صورت، توصیه می شود هنگام تنظیم شروط عقدنامه با وکیل متخصص در امور خانواده مشورت شود تا از مشکلات حقوقی آینده جلوگیری گردد.
پرسشهای متداول
– آیا زن می تواند مهریه عندالاستطاعه را بدون طلاق مطالبه کند؟
بله، همانند سایر انواع مهریه، زن حتی در زمان زندگی مشترک نیز می تواند آن را مطالبه کند.
– آیا امکان تبدیل مهریه عندالاستطاعه به عندالمطالبه وجود دارد؟
فقط در صورت توافق کتبی و رضایت هر دو طرف امکانپذیر است.
– در صورت ناتوانی مالی همسر، زن چه راهی برای گرفتن مهریه دارد؟
در این حالت، زن باید صبر کند تا زمانی که بتواند استطاعت مالی مرد را اثبات کند. راهی برای گرفتن مهریه در نبود استطاعت وجود ندارد.
– اگر مرد به عمد اموال خود را مخفی کند، چه می توان کرد؟
زن می تواند با درخواست استعلام از ثبت اسناد، بانک ها و استعلام از سامانه های رسمی اموال مخفی شده را شناسایی و توقیف کند.
بدون دیدگاه