مهریه عندالمطالبه – یکی از موضوعات مهم در ازدواج و عقد نکاح در ایران، بحث مهریه است. مهریه نه تنها یک حق مالی برای زن محسوب می شود، بلکه از منظر شرعی و قانونی نیز دارای اهمیت فراوانی است.
یکی از اصطلاحاتی که در سند ازدواج یا هنگام توافق بر سر مهریه زیاد دیده می شود، عبارت “مهریه عندالمطالبه” است. اما این اصطلاح دقیقاً به چه معناست؟ چه تفاوتی با “مهریه عندالاستطاعه” دارد؟ چه پیامدهای حقوقی برای زوجین دارد؟ در این مقاله به این سؤالات به صورت کامل پاسخ خواهیم داد.
تعریف مهریه عندالمطالبه
مهریه عندالمطالبه یعنی مهریه ای که زن هر زمان که بخواهد می تواند آن را از شوهر خود مطالبه کند و مرد از نظر قانونی موظف است در همان زمان نسبت به پرداخت آن اقدام نماید.
عبارت “عندالمطالبه” به معنای «در هنگام مطالبه» یا «هر وقت که مطالبه شد» است. یعنی نیازی به طلاق، جدایی یا گذشت زمان خاصی نیست؛ صرفاً با تقاضای زن، مرد موظف به پرداخت است.
به بیان ساده:
🔹 زن از لحظه ای که عقد نکاح بین او و شوهرش جاری می شود، مالک مهریه می شود.
🔹 حق مطالبه مهریه فوراً برای زن ایجاد می شود، حتی اگر زندگی مشترک آغاز نشده باشد.
مبنای قانونی مهریه عندالمطالبه
در قانون مدنی ایران ، ماده 1082 به روشنی درباره مالکیت زن بر مهریه پس از عقد سخن گفته است:
ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی:
به مجرد عقد، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن انجام دهد.
از آنجا که سند ازدواج در ایران یک سند رسمی است، اگر در آن درج شده باشد که “مهریه عندالمطالبه است”، زن می تواند به استناد همین سند برای وصول مهریه اقدام قانونی کند.
نحوه مطالبه مهریه
اگر مهریه به صورت “عندالمطالبه” تعیین شده باشد، زن می تواند از یکی از دو راه قانونی زیر برای وصول آن اقدام کند:
- اجرای ثبت
زن می تواند با مراجعه به اداره ثبت اسناد، سند ازدواج را به عنوان سند لازمالاجرا ثبت کرده و از آن طریق، مهریه را مطالبه کند. در این روش، مانند یک طلب مالی، امکان توقیف اموال شوهر یا صدور اجراییه وجود دارد.
- شکایت و طرح دعوی در دادگاه خانواده
زن هم چنین می تواند با مراجعه به دادگاه خانواده، از طریق ارائه دادخواست مطالبه مهریه، روند قضایی را طی کند. دادگاه پس از بررسی، مرد را ملزم به پرداخت مهریه میکند. اگر مرد توانایی مالی نداشته باشد، ممکن است دادگاه برای او حکم تقسیط صادر کند. اگر شوهر توانایی پرداخت نداشته باشد، چه می شود؟
در حالت عادی، اگر مهریه عندالمطالبه باشد، مرد باید آن را فوراً پرداخت کند. اما در صورتی که مرد: اموال منقول یا غیرمنقول به نام خود نداشته باشد؛ یا نتواند مبلغ کامل مهریه را یکجا پرداخت کند؛ می تواند از دادگاه تقاضای اعسار کند. برای دریافت مهریه و مشاوره در مورد دریافت آن می توانید با بهترین وکیل مهریه در تبریز در ارتباط باشید.
اعسار یعنی چه؟
اعسار به معنای ناتوانی مالی است. مرد باید با ارائه مدارک لازم (مثل فیش حقوقی، گردش حساب، عدم مالکیت، شهادت شهود و…) به دادگاه ثابت کند که قادر به پرداخت یک جای مهریه نیست. اگر دادگاه اعسار را بپذیرد، معمولاً حکم به تقسیط مهریه می دهد. (پرداخت در چند مرحله) یا به طور کامل از پرداخت آن فعلاً معاف شود (در صورتی که اثبات کند هیچ درآمد، دارایی یا توان پرداختی ندارد)
شرایط و مراحل اعسار از مهریه
ارائه دادخواست اعسار: زوج باید به دادگاه خانواده مراجعه کرده و دادخواست اعسار تنظیم کند.
اثبات ناتوانی مالی: شوهر باید ثابت کند که:
- درآمد کافی برای پرداخت مهریه ندارد
- دارایی قابل توقیف ندارد (ملک، خودرو، حساب بانکی و…)
- هزینه های زندگی روزمره اش با دارایی فعلی اش متناسب نیست
استشهادیه: معمولاً نیاز به شهادت دو شاهد مرد است که ناتوانی مالی زوج را تأیید کنند.
بررسی توسط دادگاه: قاضی پس از بررسی اسناد، مدارک، پرس و جو از وضعیت مالی و شنیدن اظهارات شهود، تصمیم می گیرد که آیا اعسار پذیرفته شود یا نه.
نتیجه پذیرش اعسار
در صورتی که دادگاه اعسار را بپذیرد: مهریه به صورت اقساط ماهانه پرداخت می شود (مثلاً ماهی ۲ میلیون تومان) یا در موارد خاص، تا بهبود وضعیت مالی مرد، پرداخت به تعویق می افتد . در صورت عدم پرداخت اقساط تعیین شده، زن می تواند دوباره درخواست اجرای مهریه را بدهد و حتی تقاضای جلب شوهر را مطرح کند
تفاوت مهریه عندالمطالبه با مهریه عندالاستطاعه
نوع دیگری از مهریه شرعی ، مهریه عندالاستطاعه می باشد. اما این دو نوع مهریه چه تفاوت هایی دارد؟ در جدول زیر آن را آورده ایم:
| مقایسه | عندالمطالبه | عندالاستطاعه |
|---|---|---|
| زمان پرداخت | هر زمان که زن مطالبه کند | زمانی که مرد استطاعت (توانایی مالی) داشته باشد |
| بار اثبات | مرد باید ناتوانی مالی خود را اثبات کند | زن باید توانایی مالی مرد را اثبات کند |
| فرآیند وصول | سریع تر و ساده تر | زمانبرتر و نیازمند اثبات بیشتر |
| ریسک برای مرد | بیشتر | کمتر |
نکات کلیدی و رایج در خصوص مهریه عندالمطالبه
نیازی به طلاق نیست: زن می تواند در حین زندگی مشترک هم مهریه را طلب کند.
سند ازدواج کافی است: برای اجرای مهریه، صرف وجود عبارت “عندالمطالبه” در سند ازدواج کافی است.
مهریه های سنگین قابل وصول نیستند؟ خیر، امکان مطالبه قانونی دارند اما ممکن است پرداخت آن سال ها طول بکشد یا اقساطی شود.
مهریه سکه ای: اگر مهریه به صورت تعداد مشخصی سکه تعیین شده باشد، قیمت سکه روز مطالبه معیار محاسبه قرار می گیرد.
توقیف اموال: اگر مرد اموالی به نام خود داشته باشد، امکان توقیف آن ها برای پرداخت مهریه وجود دارد.
نتیجهگیری
مهریه عندالمطالبه یکی از رایج ترین انواع مهریه در ازدواج های ثبتشده در ایران است. این نوع مهریه به زن این حق را می دهد که در هر زمانی و بدون شرط خاصی آن را مطالبه کند. مرد موظف است نسبت به پرداخت آن اقدام کند و اگر توانایی مالی ندارد، باید این موضوع را از طریق دادگاه اثبات کند.
با آگاهی از مفهوم، شرایط و پیامدهای مهریه عندالمطالبه، زوجین می توانند در مسیر زندگی مشترک خود با دیدی روشن تر تصمیمگیری کنند و در صورت لزوم، بهدرستی از حقوق قانونی خود بهرهمند شوند.
پرسش های متداول
– آیا زن می تواند بدون طلاق مهریه را مطالبه کند؟
بله، در مهریه عندالمطالبه، طلاق شرط مطالبه نیست.
– اگر مرد پرداخت نکند، چه می شود؟
زن می تواند اموال مرد را توقیف یا از طریق دادگاه پیگیری قانونی کند.
– آیا می توان مهریه را قسطی پرداخت کرد؟
بله، در صورت اثبات ناتوانی مالی، دادگاه می تواند پرداخت مهریه را تقسیط کند.
بدون دیدگاه